Trang nhất » Tin Tức » Quản lý đất đai

Thực trạng và giải pháp về đất ở, đất sản xuất cho đồng bào dân tộc thiểu số

Thứ năm - 22/12/2016 07:40
Là tỉnh miền núi, biên giới, dân tộc thiểu số (DTTS) chiếm hơn 94%, địa hình chia cắt phức tạp, khí hậu khắc nghiệt, giao thông khó khăn, nên số hộ đồng bào DTTS ở Cao Bằng thiếu đất ở, đất sản xuất còn nhiều, tỷ lệ hộ nghèo cao. Trong những năm qua, Đảng và Nhà nước đã có nhiều chính sách đặc thù nhằm giải quyết đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS nghèo. Tuy nhiên, việc thực hiện chính sách chưa thực sự đạt kết quả như mong muốn, đôi khi còn áp đặt, chưa phù hợp với tình hình thực tế sinh sống của đồng bào.
Bằng sự hỗ trợ của Nhà nước và vốn tích lũy gia đình, bà con xóm Phiêng Pán, xã Cần Nông (Thông Nông) khai hoang đất sản xuất.

Bằng sự hỗ trợ của Nhà nước và vốn tích lũy gia đình, bà con xóm Phiêng Pán, xã Cần Nông (Thông Nông) khai hoang đất sản xuất.

THIẾU ĐẤT ĐỂ AN CƯ, LẠC NGHIỆP

Theo đoàn khảo sát của Ban Kinh tế HĐND huyện Nguyên Bình đến xã Triệu Nguyên (Nguyên Bình) nắm tình hình thực hiện một số chính sách đối với đồng bào DTTS, điều cảm nhận đầu tiên là sự nghèo đói vẫn bao phủ trên từng nóc nhà của các hộ đồng bào. Đến nhà ông Đặng Phụ Tổ, xóm Đán Khao, xã Triệu Nguyên, trong nhà không có gì giá trị ngoài vài bao thóc. Ông Tổ cho biết, bây giờ thu hoạch đã xong nên bà con chỉ ở nhà, không làm gì được vì là mùa khô không có nước. Cả gia đình có 4 người nhưng chỉ có mảnh ruộng khoảng 300 - 400 m2 ngay sát nhà, mỗi năm sản xuất được một vụ, đất rẫy không có, đi khai hoang đất đồi trồng ngô nhưng chỉ được vài vụ thì đất bạc màu. Năm nào cũng phải nhận gạo cứu đói của Nhà nước... Được biết, hộ ông Tổ cũng như 8 hộ khác ở xóm Đán Khao đều là dân tộc Dao, sống rải rác trên các sườn đồi, hầu hết thiếu đất sản xuất, đất ở. Như hộ ông Triệu Tào Tẩn, vì không có đất ở nên gia đình ông phải tìm một khu đất ngay chân đồi nhưng không phẳng để làm nhà. Thiếu đất ở, đất sản xuất cộng với địa hình phức tạp, đường đi lại khó khăn, không có điều kiện phát triển thêm các ngành nghề khác nên 100% hộ dân ở xóm Đán Khao là hộ nghèo.

Tình trạng thiếu đất ở, đất sản xuất xảy ra ở mọi vùng, miền trên địa bàn tỉnh, nhất là ở những vùng đồng bào dân tộc ít người, sống ở vùng sâu, vùng xa, trên núi cao. Ông Nông Đức Thuận, Trưởng Phòng Dân tộc huyện Quảng Uyên cho biết: Qua khảo sát, huyện Quảng Uyên có 9.576 hộ đồng bào DTTS thì có tới 1.566 hộ thiếu đất sản xuất, 22 hộ thiếu đất ở. Đặc biệt, toàn huyện có 115 hộ dân tộc Mông thì cả 115 hộ đều thiếu đất sản xuất, trong đó có 3 hộ thiếu đất ở.

Thiếu đất ở, đất sản xuất đã khiến cho đồng bào DTTS không thể “an cư” và cũng khó để “lạc nghiệp”. Vì vậy, tỷ lệ hộ nghèo trên địa bàn tỉnh ta đến nay vẫn còn khá cao. Theo tiêu chí xác định tỷ lệ hộ nghèo theo hướng đa chiều, hiện toàn tỉnh còn 52.409 hộ nghèo, chiếm tỷ lệ 42,5%; 12.110 hộ cận nghèo, chiếm tỷ lệ 9,83%. Nguyên nhân của thực trạng này do diện tích đất sản xuất nông nghiệp chỉ chiếm 1,4% diện tích đất tự nhiên (khoảng 94.575,3 ha), phần lớn bà con sử dụng ruộng đất thừa kế từ đời trước để lại. Cùng với đó, địa hình chia cắt, có độ dốc lớn, nên đất có khả năng khai hoang, phục hóa cho sản xuất nông nghiệp, xây dựng khu dân cư, khu tái định cư hạn chế. Một số đồng bào DTTS còn di cư tự do, ít quan tâm thâm canh, bảo vệ đất sản xuất, chưa chú ý đến việc xác lập và sử dụng các quyền sử dụng đất.

CẦN LINH HOẠT, ĐA DẠNG GIẢI QUYẾT VẤN ĐỀ THIẾU ĐẤT

Theo Ban Dân tộc tỉnh, toàn tỉnh có 7.568 hộ thiếu đất ở với nhu cầu diện tích 206 ha, 17.401 hộ thiếu đất sản xuất với nhu cầu diện tích 5.664 ha. Trong những năm qua, Nhà nước đã có chính sách giải quyết đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS nghèo, như: Quyết định 134/2004/QĐ-TTg, Quyết định 1592/2009/QĐ-TTg, Quyết định 755/2013/QĐ-TTg của Thủ tướng Chính phủ về một số chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở, nhà ở và nước sinh hoạt cho hộ đồng bào DTTS nghèo, đời sống khó khăn, nên nhiều hộ đồng bào DTTS đã được hỗ trợ về đất ở và đất sản xuất, đời sống dần ổn định. Cụ thể, thực hiện Quyết định 134/2004/QĐ-TTg, tỉnh đã hỗ trợ cho 506 hộ thiếu đất ở với diện tích 7,81 ha, hỗ trợ 810 hộ thiếu đất sản xuất với diện tích 137,21 ha. Triển khai Quyết định 755/2013/QĐ-TTg, Ngân hàng Chính sách xã hội được phân bổ 30 tỷ đồng để hỗ trợ cho đồng bào DTTS vay phát triển kinh tế, chuyển đổi nghề, đến nay giải ngân được 27 tỷ đồng cho đồng bào mua đất.

Tuy nhiên, việc thực hiện các chính sách hỗ trợ đất sản xuất, đất ở còn nhiều hạn chế, chưa đạt kết quả như mong muốn. Chị Triệu Thị Lành, xóm Khau Khác, xã Triệu Nguyên băn khoăn: Qua thông tin đại chúng và cán bộ xóm, xã tuyên truyền, gia đình tôi biết hiện nay Nhà nước có nhiều chính sách hỗ trợ đồng bào thiếu đất, như: hỗ trợ khai hoang ruộng đất, học nghề, chuyển đổi nghề. Thế nhưng với địa hình toàn núi đá như Triệu Nguyên thì việc khai hoang cũng khó, còn chuyển đổi nghề thì không biết chuyển sang làm gì, chăn nuôi gia súc thì không có đất trồng cỏ, chưa tính nước sinh hoạt, nước sản xuất hoàn toàn phụ thuộc vào thiên nhiên, khó có thể đầu tư phát triển một loại hình kinh tế nào cho đồng bào thoát nghèo.

Những băn khoăn, trăn trở của chị Triệu Thị Lành cũng là những hạn chế của việc thực hiện các chính sách hỗ trợ nhằm giải quyết vấn đề thiếu đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS, vùng sâu, vùng xa nói chung. Qua tìm hiểu được biết, trên thực tế, trong quá trình thực hiện các chính sách, tỉnh đã tiến hành rà soát và nhận thấy, đồng bào thường định cư ngay trên đất sản xuất khiến cho quỹ đất sản xuất đã ít lại càng thiếu hơn. Đồng bào lại sinh sống trên các triền núi cao, địa hình chia cắt mạnh, nhỏ lẻ, khó bố trí, phân bổ, chia đất được cho bà con. Khó khăn nữa là do tỉnh ta không có quỹ đất công, trong khi đất chưa sử dụng không còn hoặc còn nhưng muốn sử dụng thì phải khai hoang phục hóa, đầu tư rất nhiều chi phí, thậm chí đất phân tán, rải rác ở nơi xa, chất lượng đất xấu, nhất là thiếu nguồn nước cho sản xuất dẫn đến mục tiêu hỗ trợ đất cho đồng bào DTTS không đạt.

Phó trưởng Ban Dân tộc tỉnh Cam Thị Nhung cho biết: Từ những thực tế khó khăn trên, thời gian qua, tỉnh đã năng động trong việc thực hiện các chính sách hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS bằng cách vận động cộng đồng, anh em, dòng họ tự giúp nhau đất ở, đất sản xuất; khai hoang, cải tạo một số diện tích đất nương rẫy, đất đồi tạo quỹ đất cấp cho bà con; hỗ trợ tiền để đồng bào học nghề, chuyển đổi nghề, xuất khẩu lao động, giao khoán và bảo vệ rừng. Tuy nhiên, tỷ lệ hộ thiếu đất ở, đất sản xuất được hỗ trợ rất ít. Hỗ trợ đất ở theo Quyết định 134 chỉ đạt 10,7% số hộ theo kế hoạch, hỗ trợ đất sản xuất chỉ đạt 12,3% số hộ.

Nhìn chung, việc hỗ trợ đất ở, đất sản xuất cho đồng bào DTTS mới chỉ dừng lại ở chính sách hỗ trợ, giải quyết tình thế, chưa phải chính sách dài hạn, đầu tư phát triển nhằm khai thác lợi thế của vùng, giữ ổn định đất đai. Để chính sách của Đảng và Nhà nước thực sự đi vào cuộc sống, thiết thực với đồng bào DTTS, theo đồng chí Cam Thị Nhung, đòi hỏi phải có sự linh hoạt, đa dạng trong giải quyết tình trạng thiếu đất cho đồng bào. Cấp ủy, chính quyền các cấp từ tỉnh đến cơ sở phải đồng bộ, thống nhất sự lãnh đạo, chỉ đạo. Tăng cường công tác tuyên truyền, vận động nhân dân thực hiện tốt phương châm "Nhà nước hỗ trợ, cộng đồng giúp đỡ, gia đình tự làm", phát huy mạnh mẽ nội lực của người dân, khơi dậy ý chí tự vươn lên thoát nghèo, tránh tư tưởng trông chờ, ỷ lại vào hỗ trợ, đầu tư của Nhà nước, vào sự giúp đỡ của cộng đồng.

 Cần quy hoạch và xây dựng các điểm định canh, định cư cho đồng bào DTTS không có hoặc thiếu đất sản xuất. Phát huy các tiềm năng, lợi thế của vùng như: Phát triển kinh tế cửa khẩu; phát triển thương mại, du lịch, đặc biệt là du lịch sinh thái có sự tham gia của hộ đồng bào các dân tộc nhằm trực tiếp mang lại các lợi ích kinh tế cho các hộ tham gia. Thành lập các trung tâm đào tạo nghề đặc thù cho đồng bào DTTS, có chương trình đào tạo riêng (có thể bằng tiếng dân tộc) phù hợp với trình độ của đồng bào. Đồng thời kết nối được các cơ sở tiếp nhận lao động, giải quyết việc làm, có thu nhập ổn định cho bà con.

Tác giả bài viết: Thanh Thúy

Tổng số điểm của bài viết là: 0 trong 0 đánh giá
Click để đánh giá bài viết

Những tin mới hơn

Những tin cũ hơn

 

máy làm đá sạch Vkool may lam da may lam da vien